 |
|
|
Basketbolda yeni uygulanmaya başlayan Instant Replay (Anında Tekrar) uygulaması geçen yıl İtalya Basketbol Ligi'nde şampiyon takımı belirledi. Avrupa Ligi'nin Final Four'unda da uygulanacak sistemle, hakem hataları tarihe karışacakCem Çetin / Referans Gazetesi Takım sporları içinde özellikle de basketbolda, çekişmeli geçen maçların son saniyelerinde büyük heyecan yaşanır. Bu tür mücadelelerde tarafların kazanma arzusu o kadar büyüktür ki, galibiyet için her türlü risk alındığı gibi etik değerlerden de ödün verilebilir. Böyle durumlarda hiç kuşku yok ki, en şansız kişiler hakemlerdir. Bazen öyle pozisyonlar oluyor ki, hakemler doğru karar veremedikleri gibi kararsız da kalabiliyor. Bu da hakem kararından dolayı mağdur duruma düşen tarafın tepkisine neden oluyor. Bu sene 'Final Four'a ev sahipliği yapacak İtalya'nın öncülüğünde denenen yöntemle, hakemler hatalı kararlarını karşılaşma sırasında ekrandan izleyerek hemen düzeltebiliyor. İtalya'da geçen yıl başlayan “Instant Replay'' (1) uygulamasıyla, maç içinde hakemlerin verdiği kararlar değiştirilebiliyor. İtalya’da basket maçlarını yayınlayan Sky Sports’un bir önerisi olarak kabul gören bu uygulamanın, elbette, bir takım kuralları var. Bir kere “Instant Replay'' uygulaması, takımlar arasında eşitlik ilkesi (2) dikkate alınarak, televizyonun canlı olarak yayınladığı Super Kupa, Sekizli Final, ve Play-Off Yarı Final ve Final maçlarında geçerli. Maç içinde her iki takımın da, maçın herhangi bir anında, “Instant Replay'' talep etme hakkı bulunuyor. Eğer takımlar itirazlarında haklı bulunurlarsa, bir sorun yaşanmıyor, karar düzeltiliyor. Ancak “Instant Replay'' talep eden takım, eğer itiraz edilen pozisyonda haksız bulunursa, o zaman bir mola hakkını kullanmış sayılıyor. Eğer kullanacak molası kalmamış ise o zaman hakemler, o takım aleyhine teknik faul veriyorlar. “Instant Replay''de takımların hakkı 1 ile sınırlanırken, hakemler diledikleri kadar bu haktan faydalanabiliyorlar. Türk hakemleri kararsız Bu uygulamanın doğru olup olmadığı konusunda Türk hakemlerinin de son derece ilginç yaklaşımları var. Kariyerini Almanya’da sürdüren Murat Biricik, kararların video görüntülerine bakılarak verilmesinin basketbol oyununun ruhuna aykırı olduğunu belirterek, “Bu uygulamayla her maç televizyon görüntüleri eşliğinde karar verilen bir duruma gelir. Hakemlikte ceza mekanizması diye bir şey var; doğru kararı veremeyen hakemler cezasını çekmeli'' şeklinde değerlendiriyor. A Klasmanı hakemlerimizden Ufuk Akyüz ise, “Maç sonu için böyle bir uygulama söz konusu olabilir çünkü bazen süre doldu mu dolmadı mı, top elden zamanında mı çıktı yoksa çıkmadı mı şeklinde hassas konularda ciddi sıkıntılar yaşanıyor. Maç içinde ise böyle bir uygulamanın mümkün olmayacağını düşünüyorum, hele Türkiye’de; bazı coachlar devamlı maçı durdurup, televizyondan izleyelim der bizim ülkemizde'' görüşünü ortaya atıyor. (1) Son derece yeni olan bu kuralı “Anında Tekrar'' şeklinde Türkçeleştirebiliriz. (2) Bu uygulama, her maçın televizyondan yayını mümkün olmayan normal sezondaki lig karşılaşmalarında geçerli değil. Örneği var Devrim niteliğindeki bu uygulamanın elbette örnekleri var. Teorik yaklaşımımızı, örneklerle süsleyelim. Hakemlerin işini büyük ölçüde kolaylaştıran ve yaşanan haksızlıkları önemli oranda giderecek olan Instant Replay’in ilk örneklerine, Avrupa Kıtası’nda, İtalya şahit oldu. Geçen yıl İtalya Basketbol Ligi’nde play-off şampiyonluğunu Instant Replay belirledi. O günü hatırlayacak olursak; play-off final serisinin dördüncü maçıydı ve ev sahibi Olimpia Milano sahasında Climamio’yu konuk ediyordu. Kritik 40 dakika, ev sahibinin galibiyetiyle son bulursa, final serisinin beşinci maçı oynanacaktı. Diğer ihtimalde ise, Milano’da Bolognalılar mutlu son sevincini yaşayacaktı. Çok büyük çekişmeye sahne olan 40 dakika, Climamio’lu Ruben Douglas’ın attığı son saniye basketiyle sonuçlandı. Bu basket deplasman takımına galibiyeti; dolayısıyla da şampiyonluğu getiriyordu. Ancak top Douglas’ın elinden çıktığında, sürenin bitip bitmediği konusunda hakemler kesin bir karara varamadı. Karar geri alındı Olimpia’lılar süre bittikten sonra topun Douglas’ın elinden çıktığını söylerken, Climamio’lular ise tam tersini savunuyordu. Doğru kararı vermek için hakemler, Instant Replay uygulamasına başvurdu. Hakemler, ekran başına geçip, pozisyonu bir kere daha izlerken, salonu dolduran 10 bin Milanolu taraftar, basketbolcu ve teknik kadrolar hakemin vereceği kararı büyük bir sessizlik içinde bekliyordu. Karar, “Ruben Douglas topu süre bitmeden önce elinden çıkardı'' şeklinde olunca, Milano’da sessizliği bozanlar Climamio’lular oldu ve sezonu şampiyon sıfatıyla bitirdiler. Avrupa Kıtası’nda böyle bir tablo, sporun her hangi bir dalında, bundan önce hiç yaşanmamıştı. Teknolojinin sunduğu bu imkanı, gerçeklere ulaşmak adına kabul edenler olduğu gibi, “Basketbol oyununun ruhuna aykırı'' ifadesini kullanıp, reddedenler de bulunuyor. Bu konuda tartışmaların devam edeceği de bir gerçek. Hakem hata yapamaz ! Maçlarda teknolojik desteği tasvip etmeyenler, oyuncu nasıl hata yapıyorsa, hakem de hata yapabilir fikrini savunuyor. Ama burada göz ardı edilmemesi gereken nokta, hatanın önem boyutu. Bu noktada şöyle bir soru çok büyük önem kazanıyor: Maç içinde oyuncuların yapacağı hataların genelde telafisi oluyor, ama hakem hatalarının telafisi mümkün mü ? Douglas’ın pozisyonunda hakemler, teknolojinin sunduğu imkanlardan yararlanmayıp, gördüklerini çalmış olsalardı ve kararları da ev sahibinin lehine olsaydı, o zaman Bolognalıların hakkı yenmiş olmayacak mıydı? Üzerinde düşünülmesi gereken bir başka soru da, “Bu tip hakem hataları, maç içinde oyuncu hatalarıyla eş değerde tutulabilir mi?'' olmalı. Campell'ı kurtaran karar İtalya’da başlayan “Instant Replay'' uygulamasının gayri resmi bir örneği de Fransa’da yaşandı. İki hafta önce Federasyon Kupası’nda Le Mans-Gravelines maçında, verilen bir karara itiraz edilince, baş hakem Goran Radonjic, pozisyonu yeniden izlemek için ekran başına geçti. Televizyon görüntülerinden hakemin hatalı olduğu anlaşılınca, karar düzeltildi. Le Mans’lıların itirazına neden olan düdük, hakemin yanlış oyuncu için çaldığı faul düdüğüydü. Uzatma ihtimali olan maçta hakemler, Le Mans’ın uzun oyuncu pozisyonundaki Campbell’ın faul yaptığını belirtip, bu oyuncunun beş faulle oyun dışı kalmasına neden oldu. Ancak faulü yapan oyuncu Gregory’ydi. Karar düzeltilince Campbell sahada kaldı, Gregory’nin hanesine bir faul eklendi. Fransa’da Radonjic’in bu davranışı bazılarınca yadırgansa da, karar alma mekanizmasındakiler tarafından pek eleştirilmedi ve cezai bir işlem yapılmadı. Acaba söz konusu tablo Türkiye’de yaşansaydı, Merkez Hakem Kurulu'ndakiler nasıl bir tepki sergilerdi ? Birileri bunu denese, çok iyi olabilir… Aslında Türkiye’de de “Instant Replay'' uygulaması, nisanda "Sekizli Final" statüsünde oynanacak olan Türkiye Kupası maçlarında denenebilir. Hiç de fena olmaz. İtalyanların başlattığı bu “Instant Replay'' uygulaması Çek Cumhuriyeti'nin Başkenti Prag’ta düzenlenecek Avrupa Ligi’nin Final Four’unda da ilk kez uygulanacak. İtalya dışındaki basketbolseverler de, bu yeni uygulamanın ilk örneklerini Prag’ta izleyebilirler. • Mehmet Okur ve Hidayet sezonun en iyi oyunlarından birini çıkardı
|
|||||||||||||||||||||||||
